ĐỊA ĐIỂM GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP VÀ ĐỊA ĐIỂM TỔ CHỨC PHIÊN HỌP TRONG TỐ TỤNG TRỌNG TÀI

Trong tố tụng trọng tài thương mại, bên cạnh các vấn đề như thẩm quyền của Hội đồng trọng tài hay trình tự thủ tục giải quyết tranh chấp, việc xác định “địa điểm giải quyết tranh chấp bằng trọng tài” và “địa điểm tổ chức phiên họp” là một nội dung có ý nghĩa pháp lý đặc biệt quan trọng.

Tuy nhiên, trên thực tế, hai khái niệm này thường bị nhầm lẫn với nhau. Sự nhầm lẫn này không chỉ mang tính thuật ngữ mà còn có thể dẫn đến những hệ quả pháp lý đáng kể. Do đó, cần nhận thức rõ rằng, đây là hai khái niệm hoàn toàn khác biệt về bản chất và hệ quả pháp lý.

1. Địa điểm giải quyết tranh chấp bằng trọng tài

Luật Trọng tài thương mại năm 2010 (“Luật TTTM”) đã thiết lập khuôn khổ pháp lý cho việc xác định “địa điểm giải quyết tranh chấp bằng trọng tài”. Theo đó khoản 8 Điều 3 Luật TTTM đã quy định địa điểm giải quyết tranh chấp là nơi Hội đồng trọng tài tiến hành giảo quyết tranh chấp theo sự thỏa thuận lựa chọn của các bên hoặc do Hội đồng trọng tài quyết định nếu các bên không có thỏa thuận. 

Theo Luật TTTM, tại khoản 1 Điều 11 quy định về địa điểm giải quyết tranh chấp bằng trọng tài như sau: 

“Các bên có quyền thoả thuận địa điểm giải quyết tranh chấp; trường hợp không có thoả thuận thì Hội đồng trọng tài quyết định. Địa điểm giải quyết tranh chấp có thể ở trong lãnh thổ Việt Nam hoặc ngoài lãnh thổ Việt Nam”.

Dưới góc độ pháp lý, “địa điểm giải quyết tranh chấp” không phải là một địa điểm vật lý, mà là địa điểm pháp lý của tố tụng trọng tài - nơi phán quyết trọng tài được coi là ban hành.

Từ đó, địa điểm này có các ý nghĩa pháp lý cốt lõi:

(i) Xác định nơi ban hành ra phán quyết trọng tài. Tại khoản 8 Điều 3 Luật TTTM quy định rõ nếu địa điểm giải quyết tranh chấp được tiến hành trên lãnh thổ Việt Nam thì phán quyết phải được coi là tuyên tại Việt Nam mà không phụ thuộc vào nơi Hội đồng trọng tài tiến hành phiên họp để ra phán quyết đó.

(ii) Xác định cơ quan thi hành án có thẩm quyền thi hành phán quyết trọng tài. Căn cứ khoản 1 Điều 8 Luật TTTM thì cơ quan thi hành án dân sự có thẩm quyền thi hành phán quyết trọng tài là Cơ quan thi hành án dân sự tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương nơi Hội đồng trọng tài ra phán quyết.

(iii) Địa điểm trọng tài quyết định tòa án có thẩm quyền hỗ trợ tố tụng trọng tài.

2. Địa điểm tổ chức phiên họp trọng tài và sự khác biệt với địa điểm trọng tài

Khác với địa điểm trọng tài, “địa điểm tổ chức phiên họp trọng tài” là địa điểm vật lý thực tế nơi tổ chức phiên họp. Theo Điều 11 Luật TTTM, địa điểm phiên họp có thể do các bên thỏa thuận; nếu không có thỏa thuận, Hội đồng trọng tài có quyền quyết định trên cơ sở thuận tiện cho việc giải quyết tranh chấp:

“2. Trừ trường hợp các bên có thoả thuận khác, Hội đồng trọng tài có thể tiến hành phiên họp tại địa điểm được xem là thích hợp cho việc trao đổi ý kiến giữa các thành viên của Hội đồng trọng tài, việc lấy lời khai của người làm chứng, tham vấn ý kiến các chuyên gia hoặc tiến hành việc giám định hàng hoá, tài sản hoặc tài liệu khác”.

Địa điểm tổ chức phiên họp trọng tài mang tính linh hoạt cao, có thể là:

• Trụ sở của trung tâm trọng tài
• Một địa điểm trung lập
• Khách sạn, văn phòng làm việc
• Hoặc trực tuyến (teleconference, video-conference), nhằm bảo đảm thuận tiện và hiệu quả cho quá trình giải quyết tranh chấp.

Ngoài ra, theo quy định tại khoản 1 Điều 25 Quy tắc Tố tụng trọng tài của Trung tâm Trọng tài Thương mại Miền Trung (MCAC) có quy định:

“Thời gian và nơi tiến hành phiên họp giải quyết vụ tranh chấp do Hội đồng Trọng tài quyết định, trừ khi các bên có thoả thuận khác. Hội đồng Trọng tài có thể tiến hành phiên họp giải quyết vụ tranh chấp bằng hình thức teleconference, video-conference hoặc các hình thức thích hợp khác nếu các bên có thoả thuận”.

Theo đó, Hội đồng Trọng tài có thể quyết định thời gian và địa điểm phiên họp, bao gồm cả hình thức trực tuyến, trừ khi các bên có thỏa thuận khác.

3. Kết luận

Trong quá trình soạn thảo điều khoản trọng tài, doanh nghiệp cần phân biệt rõ giữa “địa điểm giải quyết tranh chấp bằng trọng tài” và “địa điểm phiên họp trọng tài”. Theo đó, việc xác định đúng “địa điểm giải quyết tranh chấp” có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo đảm tính hợp pháp và hiệu lực của quá trình tố tụng trọng tài.

Do đó, khi soạn thảo điều khoản trọng tài, các bên cần sử dụng thuật ngữ một cách chính xác và rõ ràng, tránh nhầm lẫn giữa hai khái niệm nêu trên, qua đó hạn chế các tranh chấp phát sinh không cần thiết trong quá trình giải quyết tranh chấp.

Bài viết trên đã phân tích chi tiết vấn đề "Địa điểm giải quyết tranh chấp và địa điểm tổ chức phiên họp trong tố tụng trọng tài". Để biết thêm thông tin chi tiết hoặc cần hỗ trợ pháp lý, vui lòng liên hệ Ban thư ký MCAC:

• Hotline: 0935 925 068 - 0236 365 6799
• Email: contact@mcac.vn
• Xem thêm: Các nội dung của thỏa thuận trọng tài được hội đồng trọng tài xem xét