QUYỀN CỦA CÁC BÊN VÀ THẨM QUYỀN CỦA HỘI ĐỒNG TRỌNG TÀI TRONG QUÁ TRÌNH GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP BẰNG TRỌNG TÀI THƯƠNG MẠI

Trong tố tụng trọng tài thương mại, các bên tranh chấp và Hội đồng Trọng tài đều có những quyền và thẩm quyền nhất định nhằm bảo đảm quá trình giải quyết tranh chấp được tiến hành khách quan, hiệu quả và phù hợp với quy định của pháp luật.

Luật Trọng tài thương mại năm 2010 (“Luật TTTM”) đã quy định cụ thể các quyền của các bên cũng như thẩm quyền của Hội đồng Trọng tài trong việc thu thập chứng cứ, xác minh sự việc và áp dụng các biện pháp cần thiết để làm rõ nội dung tranh chấp. Bên cạnh đó, các quy định này cũng được cụ thể hóa trong Quy tắc Tố tụng Trọng tài của Trung tâm Trọng tài Thương mại Miền Trung (MCAC) nhằm tạo cơ sở pháp lý cho quá trình giải quyết tranh chấp tại Trung tâm.

I. Bảng tổng hợp quyền của các bên và thẩm quyền của Hội đồng Trọng tài

II. Phân tích thẩm quyền của các bên và Hội đồng Trọng tài

1. Quyền yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời

Trong quá trình giải quyết tranh chấp bằng trọng tài, để tránh nguy cơ thiệt hại hoặc bảo đảm khả năng thi hành phán quyết trọng tài, pháp luật cho phép các bên có quyền yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời.

Về vấn đề này, Điều 49 Luật TTTM quy định: “Theo yêu cầu của một bên, Hội đồng Trọng tài có thể áp dụng một hoặc nhiều biện pháp khẩn cấp tạm thời nhằm bảo vệ tài sản đang tranh chấp, bảo đảm việc thi hành phán quyết trọng tài hoặc ngăn chặn hành vi gây thiệt hại có thể xảy ra”.

Như vậy, Hội đồng Trọng tài chỉ xem xét và quyết định việc áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời khi có yêu cầu của một bên tranh chấp, và không tự mình áp dụng biện pháp này nếu không có yêu cầu từ các bên.

Tương tự, Điều 21 Quy tắc Tố tụng Trọng tài của MCAC cũng quy định: “Theo yêu cầu của một bên, Hội đồng Trọng tài có thể áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời theo quy định của pháp luật nhằm bảo vệ tài sản tranh chấp hoặc bảo đảm việc thi hành phán quyết trọng tài”.

2. Quyền yêu cầu triệu tập người làm chứng

Lời khai của người làm chứng có thể đóng vai trò quan trọng trong việc làm rõ các tình tiết của vụ tranh chấp. Do đó, các bên có quyền yêu cầu Hội đồng Trọng tài triệu tập người làm chứng tham gia phiên họp giải quyết tranh chấp.

Theo Điều 46 Luật TTTM, Hội đồng Trọng tài có quyền triệu tập người làm chứng nếu xét thấy lời khai của họ cần thiết cho việc giải quyết tranh chấp.

Bên cạnh đó, Điều 19 Quy tắc Tố tụng Trọng tài MCAC cũng quy định: “Hội đồng Trọng tài có quyền yêu cầu các bên cung cấp tài liệu, chứng cứ; yêu cầu người làm chứng hoặc tổ chức, cá nhân liên quan cung cấp thông tin cần thiết phục vụ việc giải quyết tranh chấp”.

3. Quyền yêu cầu cung cấp thông tin, tài liệu

Các bên có quyền yêu cầu người làm chứng cung cấp các thông tin, tài liệu liên quan đến vụ tranh chấp nhằm làm rõ các tình tiết của vụ việc. Đồng thời, Hội đồng Trọng tài cũng có quyền yêu cầu người làm chứng cung cấp thông tin, tài liệu cần thiết phục vụ cho việc giải quyết tranh chấp.

Quyền này được quy định tại Điều 46 Luật TTTM, theo đó Hội đồng Trọng tài có quyền yêu cầu các bên cung cấp chứng cứ liên quan đến vụ tranh chấp.

4. Quyền trưng cầu giám định và định giá tài sản

Trong một số tranh chấp, việc xác định giá trị tài sản hoặc đánh giá các yếu tố chuyên môn, kỹ thuật có thể cần đến hoạt động giám định hoặc định giá.

Về vấn đề này, Điều 46 Luật TTTM quy định: “Hội đồng Trọng tài có thể tự mình hoặc theo yêu cầu của các bên quyết định trưng cầu giám định hoặc yêu cầu định giá tài sản tranh chấp”.

Đồng thời, khoản 3 Điều 19 Quy tắc Tố tụng Trọng tài MCAC cũng ghi nhận: “Hội đồng Trọng tài có thể trưng cầu giám định, định giá tài sản hoặc tham vấn ý kiến chuyên gia khi xét thấy cần thiết cho việc giải quyết tranh chấp”.

5. Quyền tham vấn ý kiến chuyên gia

Đối với những tranh chấp có yếu tố chuyên môn, Hội đồng Trọng tài có thể tham vấn ý kiến của các chuyên gia trong lĩnh vực liên quan nhằm hỗ trợ việc đánh giá chứng cứ.

Quyền này được quy định tại khoản 4 Điều 46 Luật TTTM và được cụ thể hóa trong Điều 19 Quy tắc MCAC, cho phép Hội đồng Trọng tài mời tổ chức, cá nhân giám định, định giá hoặc chuyên gia tham gia tố tụng trọng tài.

6. Quyền xác minh sự việc và thu thập chứng cứ

Trong quá trình giải quyết tranh chấp, Hội đồng Trọng tài không chỉ dựa vào chứng cứ do các bên cung cấp mà còn có quyền chủ động xác minh sự việc nhằm làm rõ nội dung tranh chấp.

Tại Điều 45 Luật TTTM quy định: “Hội đồng Trọng tài có quyền xác minh sự việc khi xét thấy cần thiết cho việc giải quyết tranh chấp”.

Ngoài ra, Điều 19 Quy tắc Tố tụng Trọng tài MCAC cũng trao cho Hội đồng Trọng tài quyền yêu cầu các bên cung cấp chứng cứ, yêu cầu người làm chứng cung cấp thông tin và thực hiện các biện pháp cần thiết để làm rõ nội dung tranh chấp.

III. Kết luận

Việc quy định rõ quyền của các bên trong Vụ tranh chấp và thẩm quyền của Hội đồng Trọng tài trong quá trình giải quyết tranh chấp góp phần bảo đảm tính minh bạch, hiệu quả và công bằng của tố tụng trọng tài. Các bên tranh chấp được trao quyền chủ động trong việc bảo vệ lợi ích hợp pháp của mình, trong khi Hội đồng Trọng tài có những thẩm quyền cần thiết để điều hành và bảo đảm việc giải quyết tranh chấp được thực hiện khách quan, toàn diện và đúng quy định của pháp luật.

Những quy định này không chỉ được quy định trong Luật TTTM mà còn được cụ thể hóa trong Quy tắc Tố tụng Trọng tài của MCAC, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả của cơ chế giải quyết tranh chấp bằng trọng tài thương mại.

Bài viết trên đã phân tích chi tiết vấn đề "Tranh chấp liên quan đến đất đai có giải quyết bằng trọng tài được không?". Để biết thêm thông tin chi tiết hoặc cần hỗ trợ pháp lý, vui lòng liên hệ Ban thư ký MCAC:

• Hotline: 0935 925 068 - 0236 365 6799
• Email: contact@mcac.vn
• Xem thêm: Các lưu ý khi soạn thảo điều khoản thỏa thuận trọng tài để tránh bị vô hiệu?