TIỀN TỐ TỤNG TRỌNG TÀI: DOANH NGHIỆP CẦN LƯU Ý NHỮNG GÌ TRƯỚC KHI KHỞI KIỆN?

Theo khoản 1 Điều 5 Luật Trọng tài thương mại năm 2010 (Luật TTTM), tranh chấp chỉ có thể được giải quyết bằng trọng tài khi các bên có thỏa thuận trọng tài. Tuy nhiên, trên thực tế, không phải mọi thỏa thuận trọng tài đều được xây dựng một cách đầy đủ và rõ ràng.

Một số trường hợp thường gặp gồm:

• Các bên có thỏa thuận sẽ giải quyết bằng trọng tài nhưng chưa xác định hình thức trọng tài là trọng tài quy chế hay trọng tài vụ việc;
• Các bên có thỏa thuận trọng tài nhưng không chỉ rõ tên của tổ chức trọng tài;
• Các bên đồng thời lựa chọn cả Tòa án và trọng tài để giải quyết tranh chấp.

Đối với các trường hợp nêu trên, trước khi tranh chấp được đưa ra giải quyết bằng trọng tài, các bên có thể phải thực hiện một số thủ tục cần thiết nhằm làm rõ thỏa thuận trọng tài, xác định hình thức trọng tài hoặc tổ chức trọng tài có thẩm quyền giải quyết tranh chấp theo quy định của pháp luật. Đây chính là giai đoạn thường được gọi là tiền tố tụng trọng tài, tức giai đoạn diễn ra trước khi tố tụng trọng tài chính thức được bắt đầu.

Theo Điều 31 Luật TTTM, đối với tranh chấp được giải quyết tại Trung tâm trọng tài, tố tụng trọng tài bắt đầu kể từ thời điểm Trung tâm trọng tài nhận được đơn khởi kiện của nguyên đơn. Do đó, các hoạt động được thực hiện trước thời điểm này nhằm chuẩn bị cho việc khởi kiện và giải quyết tranh chấp có thể được xem là thuộc giai đoạn tiền tố tụng trọng tài.

Vậy, Doanh nghiệp cần lưu ý những gì trước khi khởi kiện?

Trước khi nộp đơn khởi kiện, các bên tranh chấp cần rà soát và chuẩn bị một số vấn đề quan trọng nhằm bảo đảm việc khởi kiện được thực hiện đúng quy định pháp luật, đồng thời hạn chế các rủi ro có thể phát sinh trong quá trình tố tụng trọng tài.

Thứ nhất, rà soát thỏa thuận trọng tài

Thỏa thuận trọng tài là cơ sở pháp lý để Hội đồng Trọng tài có thẩm quyền giải quyết tranh chấp. Vì vậy, trước khi khởi kiện, doanh nghiệp cần kiểm tra kỹ nội dung điều khoản trọng tài trong hợp đồng hoặc các thỏa thuận liên quan nhằm xác định:

• Thỏa thuận trọng tài có tồn tại và có hiệu lực hay không;
• Tranh chấp phát sinh có thuộc phạm vi điều chỉnh của thỏa thuận trọng tài hay không;
• Các bên đã xác định rõ hình thức trọng tài hoặc tổ chức trọng tài có thẩm quyền giải quyết tranh chấp hay chưa?

Trường hợp thỏa thuận trọng tài chưa xác định rõ hình thức trọng tài hoặc tổ chức trọng tài giải quyết tranh chấp thì các bên cần thực hiện thủ tục theo khoản 5 Điều 43 Luật TTTM trước khi tiến hành khởi kiện.

Thứ hai, xác định phạm vi và yêu cầu khởi kiện

Trước khi nộp đơn khởi kiện, nguyên đơn cần xác định rõ:

• Nội dung Vụ tranh chấp;
• Các yêu cầu cụ thể của nguyên đơn và giá trị Vụ tranh chấp;
• Căn cứ pháp lý và căn cứ thực tế cho từng yêu cầu;
• Tên, địa chỉ người được nguyên đơn chọn làm Trọng tài viên hoặc đề nghị chỉ định Trọng tài viên.

Các nội dung nêu trên cũng là những thông tin cơ bản phải được thể hiện trong đơn khởi kiện theo quy định tại Điều 30 Luật Trọng tài thương mại năm 2010 và Điều 7 Quy tắc Tố tụng của Trung tâm Trọng tài Thương mại Miền Trung (MCAC).

Việc chuẩn bị đầy đủ các nội dung này ngay từ giai đoạn tiền tố tụng sẽ giúp hạn chế việc sửa đổi, bổ sung đơn khởi kiện và tạo điều kiện để quá trình giải quyết tranh chấp được tiến hành thuận lợi hơn.

Thứ ba, chuẩn bị hồ sơ, tài liệu và chứng cứ

Việc chuẩn bị đầy đủ hồ sơ và chứng cứ ngay từ giai đoạn tiền tố tụng sẽ giúp rút ngắn thời gian giải quyết tranh chấp và nâng cao khả năng bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các bên.

Chứng cứ là cơ sở để Hội đồng Trọng tài xem xét, đánh giá và ban hành phán quyết. Theo Luật TTTM, bên khởi kiện có nghĩa vụ cung cấp tài liệu, chứng cứ để chứng minh cho yêu cầu của mình. Vì vậy, doanh nghiệp cần chủ động thu thập và sắp xếp các tài liệu liên quan. Trong một Vụ tranh chấp hợp đồng giữa các thương nhân, để khởi kiện tại Trọng tài, người khởi kiện cần thu thập, chuẩn bị các tài liệu như:

• Thỏa thuận trọng tài hoặc tài liệu thể hiện sự tồn tại của thỏa thuận trọng tài;
• Hợp đồng và phụ lục hợp đồng;
• Biên bản làm việc, biên bản nghiệm thu;
• Chứng từ thanh toán;
• Thư điện tử và các trao đổi giữa các bên;
• Tài liệu chứng minh thiệt hại;
• Các văn bản thông báo vi phạm hoặc yêu cầu thực hiện nghĩa vụ; ….

Kết luận

Mặc dù không được quy định là một giai đoạn tố tụng độc lập trong Luật TTTM, tiền tố tụng trọng tài vẫn có ý nghĩa quan trọng đối với hiệu quả của quá trình giải quyết tranh chấp. Việc rà soát thỏa thuận trọng tài, xác định đúng yêu cầu khởi kiện, chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, tài liệu và chứng cứ ngay từ đầu không chỉ giúp hạn chế các rủi ro về thủ tục mà còn góp phần tiết kiệm thời gian, chi phí và nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp.

Do đó, doanh nghiệp cần xem giai đoạn tiền tố tụng như một bước chuẩn bị quan trọng nhằm bảo đảm quá trình giải quyết tranh chấp bằng trọng tài được tiến hành thuận lợi, hiệu quả và đúng quy định pháp luật.

Bài viết trên đã phân tích chi tiết vấn đề "TIỀN TỐ TỤNG TRỌNG TÀI: DOANH NGHIỆP CẦN LƯU Ý NHỮNG GÌ TRƯỚC KHI KHỞI KIỆN?". Để biết thêm thông tin chi tiết hoặc cần hỗ trợ pháp lý, vui lòng liên hệ Ban thư ký MCAC:

• Hotline: 0935 925 068 - 0236 365 6799
• Email: contact@mcac.vn
• Xem thêm: Những vấn đề về trọng tài thương mại thể hiện trong Quyết định số 1062/2022/QĐ-PQTT ngày 14/7/2022 của Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh