CÁC BÊN CÓ THỂ HÒA GIẢI TRONG QUÁ TRÌNH GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP BẰNG TRỌNG TÀI KHÔNG?

Trong hoạt động thương mại, trọng tài là cơ chế giải quyết tranh chấp thông qua phán quyết có giá trị ràng buộc của Hội đồng Trọng tài. Bên cạnh đó, trong quá trình tố tụng, trên cơ sở quy định pháp luật và theo yêu cầu của các bên, Hội đồng Trọng tài có thể hỗ trợ để các bên tự thỏa thuận giải quyết tranh chấp thông qua thương lượng, hòa giải. Điều này thể hiện tính linh hoạt và tôn trọng quyền tự định đoạt của các bên trong tố tụng trọng tài.

Theo quy định của Luật Trọng tài thương mại 2010 (“Luật TTTM”) và Quy tắc Tố tụng của Trung tâm Trọng tài Thương mại Miền Trung (MCAC), các bên hoàn toàn có quyền tiến hành hòa giải trong suốt quá trình giải quyết tranh chấp, trước thời điểm Hội đồng Trọng tài ban hành phán quyết.

Cụ thể, khoản 1 Điều 58 Luật TTTM và Điều 29 Quy tắc tố tụng trọng tài của MCAC quy định “Theo yêu cầu của các bên, Hội đồng Trọng tài tiến hành hòa giải để các bên thỏa thuận với nhau về việc giải quyết tranh chấp…”.

1. Nguyên tắc và thời điểm tiến hành hòa giải

Trong tố tụng trọng tài, hòa giải được đặt trên nền tảng tự nguyện, thiện chí và bình đẳng giữa các bên. Hội đồng Trọng tài không áp đặt kết quả mà chỉ đóng vai trò hỗ trợ khi được yêu cầu theo nguyên tắc hoà giải trong tố tụng trọng tài của các bên quy định tại Điều 9 Luật TTTM “Trong quá trình tố tụng trọng tài, các bên có quyền tự do thương lượng, thỏa thuận với nhau về việc giải quyết tranh chấp hoặc yêu cầu Hội đồng trọng tài hòa giải để các bên thỏa thuận với nhau về việc giải quyết tranh chấp”.

Trên thực tế, tại Trung tâm Trọng tài Thương mại Miền Trung, Hội đồng Trọng tài thường khuyến khích các bên thương lượng, hòa giải ngay từ đầu và trong suốt quá trình giải quyết tranh chấp.

Việc hòa giải có thể được tiến hành:

• Ngay tại phiên họp giải quyết tranh chấp khi Hội đồng Trọng tài hỏi ý kiến các bên;
• Trong quá trình tranh tụng khi các bên nhận thấy khả năng đạt được thỏa thuận;
• Hoặc tại bất kỳ thời điểm nào trước khi Hội đồng Trọng tài ban hành phán quyết trọng tài.

Như vậy, pháp luật không giới hạn thời điểm hòa giải, với điều kiện việc hòa giải được thực hiện trước khi Hội đồng Trọng tài ban hành phán quyết.

2. Điều kiện tiến hành hòa giải

Theo quy định tại Điều 58 Luật Trọng tài thương mại 2010, hòa giải chỉ được thực hiện khi có sự đồng thuận của các bên tranh chấp.

Việc hòa giải có thể phát sinh trong các trường hợp:

• Các bên tự chủ động đề xuất và tiến hành hòa giải;
• Một bên đề nghị và bên còn lại đồng ý;
• Các bên đề nghị Hội đồng Trọng tài hỗ trợ hòa giải trong quá trình giải quyết vụ tranh chấp.

Như vậy, yếu tố cốt lõi để hòa giải được tiến hành là ý chí tự nguyện của các bên, phù hợp với bản chất của trọng tài thương mại là cơ chế giải quyết tranh chấp dựa trên sự thỏa thuận.

3. Cách thức thực hiện hòa giải

Pháp luật trọng tài không quy định cứng nhắc về hình thức hòa giải, qua đó tạo điều kiện cho các bên linh hoạt lựa chọn phương thức phù hợp. Trong thực tiễn tại MCAC, hòa giải có thể được thực hiện như sau:

• Hội đồng Trọng tài, theo yêu cầu của các bên, hỗ trợ quá trình hòa giải thông qua việc làm rõ nội dung tranh chấp, quyền và nghĩa vụ của các bên, từ đó tạo điều kiện để các bên đạt được thỏa thuận;
• Các bên chủ động trao đổi, thương lượng với nhau trong quá trình tố tụng để đạt được thỏa thuận giải quyết tranh chấp.

4. Kết quả hòa giải và giá trị pháp lý

4.1. Trường hợp hòa giải thành

Theo khoản 2 Điều 58 Luật TTTM và Điều 29 Quy tắc tố tụng trọng tài MCAC quy định: “Khi các bên thỏa thuận được với nhau về việc giải quyết trong vụ tranh chấp thì Hội đồng trọng tài lập biên bản hoà giải thành có chữ ký của các bên và xác nhận của các Trọng tài viên. Hội đồng trọng tài ra quyết định công nhận sự thỏa thuận của các bên. Quyết định này là chung thẩm và có giá trị như phán quyết trọng tài”. Như vậy trên cơ sở quy định này, có thể xác định:

• Hội đồng Trọng tài lập Biên bản hòa giải thành có chữ ký của các bên và xác nhận của Trọng tài viên;
• Hội đồng Trọng tài ban hành Quyết định công nhận sự thỏa thuận của các Bên

• Quyết định công nhận hòa giải thành: Có giá trị pháp lý như phán quyết trọng tài và có hiệu lực thi hành và ràng buộc các bên.

4.2. Trường hợp hòa giải không thành

Trường hợp các bên không đạt được thỏa thuận về việc giải quyết tranh chấp, Hội đồng Trọng tài tiếp tục giải quyết vụ tranh chấp theo trình tự, thủ tục tố tụng trọng tài.

Việc hòa giải không thành không làm ảnh hưởng đến quyền và nghĩa vụ tố tụng của các bên trong quá trình giải quyết tranh chấp.

Kết luận

Có thể thấy, hòa giải là một cơ chế quan trọng và được pháp luật khuyến khích trong quá trình giải quyết tranh chấp bằng trọng tài. Việc cho phép các bên tự do thỏa thuận và đạt được giải pháp thông qua hòa giải không chỉ phù hợp với nguyên tắc tự định đoạt trong Luật Trọng tài thương mại 2010, mà còn góp phần nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp, bảo đảm hài hòa lợi ích và ổn định quan hệ kinh doanh giữa các bên.

Bài viết trên đã phân tích chi tiết vấn đề "Các bên có thể hòa giải trong quá trình giải quyết tranh chấp bằng trọng tài không?". Để biết thêm thông tin chi tiết hoặc cần hỗ trợ pháp lý, vui lòng liên hệ Ban thư ký MCAC:

• Hotline: 0935 925 068 - 0236 365 6799
• Email: contact@mcac.vn
• Xem thêm: Trình tự, thủ tục giải quyết tranh chấp bằng trọng tài tại trung tâm trọng tài thương mại miền trung (mcac)