QUYỀN YÊU CẦU NGƯỜI LÀM CHỨNG CUNG CẤP THÔNG TIN, TÀI LIỆU TRONG TỐ TỤNG TRỌNG TÀI

Trong quá trình giải quyết tranh chấp bằng trọng tài, chứng cứ giữ vai trò nền tảng trong việc xác định sự thật khách quan của vụ tranh chấp. Bên cạnh các tài liệu, chứng từ do các nguyên đơn, bị đơn cung cấp, lời khai của người làm chứng, các tài liệu người làm chứng cung cấp là một nguồn chứng cứ quan trọng, góp phần làm rõ các tình tiết liên quan đến tranh chấp.

Pháp luật hiện hành, đặc biệt là Luật Trọng tài thương mại 2010, cùng với các quy tắc tố tụng của các Trung tâm trọng tài, trong đó có Trung tâm Trọng tài Thương mại Miền Trung (MCAC), đã thiết lập cơ chế pháp lý tương đối đầy đủ về quyền yêu cầu người làm chứng cung cấp thông tin, tài liệu, qua đó bảo đảm hiệu quả của quá trình tố tụng trọng tài.

1. Xác định người làm chứng trong tố tụng trọng tài

Trong tố tụng trọng tài, việc xác định người làm chứng chủ yếu do các bên tranh chấp chủ động đề xuất, phù hợp với nguyên tắc tự định đoạt và nghĩa vụ chứng minh. Trên cơ sở đó, Hội đồng trọng tài yêu cầu các bên cung cấp các thông tin cần thiết, bao gồm:

• Họ tên, địa chỉ của người làm chứng;
• Nội dung cần làm chứng;
• Mối quan hệ với các bên;
• Ngôn ngữ sử dụng (nếu cần thiết).

Cơ chế này không chỉ bảo đảm quyền chủ động của các bên trong việc thu thập và xuất trình chứng cứ mà còn tạo điều kiện để Hội đồng trọng tài có cơ sở đánh giá một cách khách quan, toàn diện các tình tiết của vụ tranh chấp.

2. Quyền yêu cầu người làm chứng cung cấp thông tin, tài liệu

Theo Điều 46 và Điều 47 Luật Trọng tài thương mại 2010, theo yêu cầu của một hoặc các bên và xét thấy cần thiết, Hội đồng trọng tài có quyền:

• Yêu cầu người làm chứng có mặt tại phiên họp giải quyết tranh chấp;
• Yêu cầu người làm chứng cung cấp thông tin, tài liệu liên quan;
• Yêu cầu người làm chứng trình bày lời khai bằng văn bản.

Quy định này đồng thời được cụ thể hóa tại Điều 20 Quy tắc tố tụng của MCAC, qua đó làm rõ thẩm quyền của Hội đồng trọng tài trong việc triệu tập người làm chứng và phân bổ chi phí phát sinh.

Trong thực tiễn, việc tham gia của người làm chứng có thể được thực hiện dưới nhiều hình thức linh hoạt, bao gồm tham gia trực tiếp, trực tuyến hoặc cung cấp bản tường trình bằng văn bản. Sự linh hoạt này cho phép Hội đồng trọng tài tiếp cận nguồn chứng cứ một cách hiệu quả, đồng thời bảo đảm tiến độ giải quyết tranh chấp.

Trong trường hợp người làm chứng không thể tham gia phiên họp, Hội đồng trọng tài có thể:

• Hoãn phiên họp để bảo đảm việc thu thập chứng cứ; hoặc
• Tiếp tục giải quyết tranh chấp trên cơ sở hồ sơ hiện có, nếu việc vắng mặt không ảnh hưởng đáng kể đến quá trình giải quyết.

Về chi phí cho người làm chứng được phân bổ theo nguyên tắc rõ ràng:

• Nếu một bên yêu cầu triệu tập Người làm chứng: chi phí do bên yêu cầu chịu;
• Nếu các bên yêu cầu triệu tập Người làm chứng hoặc Hội đồng trọng tài xét thấy cần thiết yêu cầu người làm chứng có mặt tại phiên họp giải quyết tranh chấp: chi phí do HĐTT phân bổ cho các bên.

3. Cơ chế hỗ trợ của Tòa án trong việc triệu tập người làm chứng

Do không có thẩm quyền cưỡng chế trực tiếp, tố tụng trọng tài được hỗ trợ bởi cơ chế tư pháp từ Tòa án. Theo Điều 47 Luật Trọng tài thương mại 2010 và Điều 20 Quy tắc tố tụng của Trung tâm Trọng tài Thương mại Miền Trung, trong trường hợp người làm chứng đã được triệu tập hợp lệ nhưng không tham gia mà không có lý do chính đáng và việc vắng mặt này gây cản trở cho việc giải quyết tranh chấp, Hội đồng trọng tài có quyền gửi văn bản đề nghị Tòa án có thẩm quyền ra quyết định triệu tập.

Văn bản đề nghị phải thể hiện rõ:

• Nội dung vụ tranh chấp;
• Thông tin người làm chứng;
• Lý do cần triệu tập;
• Thời gian, địa điểm người làm chứng cần có mặt.

Trong thời hạn 07 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được văn bản đề nghị triệu tập người làm chứng của Hội đồng trọng tài, Chánh án Tòa án có thẩm quyền phân công một Thẩm phán xem xét, giải quyết yêu cầu triệu tập người làm chứng. Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày được phân công, Thẩm phán phải ra quyết định triệu tập người làm chứng.

Kết luận

Quyền yêu cầu người làm chứng cung cấp thông tin, tài liệu là một nội dung quan trọng trong tố tụng trọng tài, góp phần bảo đảm việc thực hiện quyền chứng minh của các bên và hỗ trợ Hội đồng trọng tài trong việc xác định chính xác nội dung tranh chấp. Việc kết hợp giữa cơ chế linh hoạt của trọng tài và sự hỗ trợ từ Tòa án trong việc triệu tập người làm chứng tạo nên một hệ thống tương thích, hiệu quả và phù hợp với thực tiễn giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài.

Bài viết trên đã phân tích chi tiết vấn đề "Quyền yêu cầu người làm chứng cung cấp thông tin, tài liệu trong tố tụng trọng tài". Để biết thêm thông tin chi tiết hoặc cần hỗ trợ pháp lý, vui lòng liên hệ Ban thư ký MCAC:

• Hotline: 0935 925 068 - 0236 365 6799
• Email: contact@mcac.vn
• Xem thêm: Ai có thể trở thành trọng tài viên theo pháp luật việt nam