CHUYỂN GIAO QUYỀN YÊU CẦU CÓ LÀM CHUYỂN GIAO THỎA THUẬN TRỌNG TÀI KHÔNG?

Trong quá trình thực hiện hợp đồng, một bên có thể chuyển giao quyền yêu cầu cho chủ thể khác theo quy định của pháp luật. Khi đó, một vấn đề thường được đặt ra là: Bên nhận chuyển giao quyền yêu cầu có bị ràng buộc bởi điều khoản trọng tài trong hợp đồng hay không?

Trả lời:

1. Cơ sở pháp lý

Chuyển giao quyền yêu cầu được Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định tại Điều 365, theo đó, Bên có quyền yêu cầu thực hiện nghĩa vụ có thể chuyển giao quyền yêu cầu đó cho người thế quyền theo thỏa thuận, trừ trường hợp: a) Quyền yêu cầu cấp dưỡng, yêu cầu bồi thường thiệt hại do xâm phạm đến tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín; b) Bên có quyền và bên có nghĩa vụ có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định về việc không được chuyển giao quyền yêu cầu.

Khi bên có quyền yêu cầu chuyển giao quyền yêu cầu cho người thế quyền thì người thế quyền trở thành bên có quyền yêu cầu. Việc chuyển giao quyền yêu cầu không cần có sự đồng ý của bên có nghĩa vụ. Người chuyển giao quyền yêu cầu phải thông báo bằng văn bản cho bên có nghĩa vụ biết về việc chuyển giao quyền yêu cầu, trừ trường hợp có thỏa thuận khác. Trường hợp bên chuyển giao quyền yêu cầu không thông báo về việc chuyển giao quyền mà phát sinh chi phí cho bên có nghĩa vụ thì bên chuyển giao quyền yêu cầu phải thanh toán chi phí này.

Đối với thỏa thuận trọng tài, tại Khoản 3 Điều 7 Nghị quyết số 01/2014/NQ-HĐTP ngày 20/3/2014 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao quy định:

"Khi có sự chuyển giao quyền, nghĩa vụ phát sinh từ giao dịch, hợp đồng mà trong giao dịch, hợp đồng đó các bên có xác lập thỏa thuận trọng tài hợp pháp thì thỏa thuận trọng tài trong giao dịch, hợp đồng vẫn có hiệu lực đối với bên được chuyển giao và bên nhận chuyển giao, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác."

Như vậy, pháp luật Việt Nam đã ghi nhận nguyên tắc thỏa thuận trọng tài không chấm dứt khi quyền hoặc nghĩa vụ phát sinh từ hợp đồng được chuyển giao. Mà khi quyền yêu cầu phát sinh từ hợp đồng được chuyển giao hợp pháp thì thỏa thuận trọng tài trong hợp đồng cũng tiếp tục có hiệu lực đối với bên nhận chuyển giao và bên được chuyển giao, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác.

Điều này có nghĩa là bên nhận chuyển giao không chỉ tiếp nhận quyền yêu cầu từ hợp đồng mà còn kế thừa cơ chế giải quyết tranh chấp mà các bên đã lựa chọn trước đó.

2. Thực tiễn áp dụng

Thực tiễn giải quyết tranh chấp trọng tài cũng đã ghi nhận nguyên tắc này.

Trong một vụ tranh chấp, bên cho mượn tài sản và bên mượn đã thỏa thuận lựa chọn trọng tài để giải quyết tranh chấp. Sau khi tài sản bị hư hỏng, bên cho mượn chuyển giao quyền yêu cầu bồi thường cho doanh nghiệp bảo hiểm.

Mặc dù doanh nghiệp bảo hiểm và bên mượn chưa từng trực tiếp ký kết thỏa thuận trọng tài với nhau, Hội đồng Trọng tài vẫn xác định có thẩm quyền giải quyết tranh chấp. Cơ sở là quyền yêu cầu đã được chuyển giao hợp pháp và theo khoản 3 Điều 7 Nghị quyết số 01/2014/NQ-HĐTP, thỏa thuận trọng tài trong hợp đồng vẫn tiếp tục có hiệu lực đối với bên nhận chuyển giao và bên được chuyển giao.

3. Doanh nghiệp cần lưu ý gì?

Khi thực hiện chuyển giao quyền yêu cầu hoặc chuyển giao nghĩa vụ phát sinh từ hợp đồng, doanh nghiệp không nên chỉ xem xét các quyền và nghĩa vụ về nội dung mà còn cần rà soát điều khoản giải quyết tranh chấp trong hợp đồng.

Trong trường hợp hợp đồng có điều khoản trọng tài hợp pháp, việc chuyển giao quyền hoặc nghĩa vụ thông thường sẽ kéo theo việc chuyển giao hiệu lực của thỏa thuận trọng tài, trừ khi các bên có thỏa thuận khác.

4. Kết luận

Khi có sự chuyển giao quyền hoặc nghĩa vụ phát sinh từ giao dịch, hợp đồng có thỏa thuận trọng tài hợp pháp thì thỏa thuận trọng tài vẫn có hiệu lực đối với bên được chuyển giao và bên nhận chuyển giao, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác.

Vì vậy, việc chuyển giao quyền yêu cầu không chỉ làm thay đổi chủ thể của quyền mà còn có thể làm phát sinh sự kế thừa về cơ chế giải quyết tranh chấp. Đây là vấn đề doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý khi thực hiện các giao dịch chuyển giao quyền yêu cầu, chuyển giao nghĩa vụ hoặc các giao dịch mua bán, sáp nhập, tái cấu trúc doanh nghiệp.

Bài viết trên đã phân tích chi tiết vấn đề "CHUYỂN GIAO QUYỀN YÊU CẦU CÓ LÀM CHUYỂN GIAO THỎA THUẬN TRỌNG TÀI KHÔNG? ". Để biết thêm thông tin chi tiết hoặc cần hỗ trợ pháp lý, vui lòng liên hệ Ban thư ký MCAC:

• Hotline: 0935 925 068 - 0236 365 6799
• Email: contact@mcac.vn
• Xem thêm: Vì sao doanh nghiệp nên thiết lập điều khoản trọng tài ngay từ đầu giao kết Hợp đồng?