PHÍ TRỌNG TÀI TRONG TỐ TỤNG TRỌNG TÀI: NHỮNG VẤN ĐỀ DOANH NGHIỆP CẦN BIẾT

Khi cân nhắc lựa chọn trọng tài thương mại để giải quyết tranh chấp, nhiều doanh nghiệp thường đặt ra câu hỏi: Chi phí giải quyết tranh chấp bằng trọng tài có cao không? Ai là người phải chịu phí trọng tài? Phí trọng tài được xác định như thế nào?

Trên thực tế, không ít doanh nghiệp cho rằng giải quyết tranh chấp bằng trọng tài luôn tốn kém hơn so với Tòa án. Tuy nhiên, nhận định này chưa phản ánh đầy đủ bản chất của cơ chế trọng tài cũng như cách thức xác định và phân bổ phí trọng tài theo quy định của pháp luật và quy tắc tố tụng của từng Trung tâm trọng tài.

1. Phí trọng tài bao gồm những khoản nào?

Phí trọng tài là khoản chi phí mà các bên phải chi trả để phục vụ quá trình giải quyết tranh chấp bằng trọng tài. Tùy theo tính chất của vụ việc và quy định của từng Trung tâm trọng tài, các khoản phí này có thể có sự khác nhau.

Theo Điều 34 Luật Trọng tài thương mại năm 2010 (Luật TTTM), phí trọng tài bao gồm:
“a) Thù lao Trọng tài viên, chi phí đi lại và các chi phí khác cho Trọng tài viên;

b) Phí tham vấn chuyên gia và các trợ giúp khác theo yêu cầu của Hội đồng trọng tài;

c) Phí hành chính;

d) Phí chỉ định Trọng tài viên vụ việc của Trung tâm trọng tài theo yêu cầu của các bên tranh chấp;

đ) Phí sử dụng các dịch vụ tiện ích khác được cung cấp bởi Trung tâm trọng tài.”

Điều 34 Quy tắc Tố tụng Trọng tài của Trung tâm Trọng tài Thương mại Miền Trung (MCAC) đã làm rõ hơn các khoản chi phí thuộc phí trọng tài khi giải quyết tranh chấp tại Trung tâm, gồm có:

1. Chi phí để trả thù lao cho các Trọng tài viên giải quyết vụ tranh chấp;
2. Chi phí hành chính của Trung tâm liên quan đến việc giải quyết vụ tranh chấp;
3. Chi phí đi lại, ở và các chi phí có liên quan khác của các Trọng tài viên giải quyết vụ tranh chấp được quy định tại Văn bản hướng dẫn của Trung tâm có hiệu lực tại thời điểm lập dự tính chi phí; chi phí cho các trợ giúp khác theo yêu cầu của Hội đồng Trọng tài; 
4. Chi phí giám định, định giá tài sản, chi phí tham vấn ý kiến chuyên gia và chi phí cho các trợ giúp khác theo yêu cầu của Hội đồng Trọng tài.

Như vậy, phí trọng tài không chỉ là khoản chi phí để thụ lý vụ việc mà còn là chi phí bảo đảm cho toàn bộ quá trình giải quyết tranh chấp, bao gồm hoạt động quản lý vụ việc, tổ chức các phiên họp giải quyết tranh chấp, thù lao của Trọng tài viên và các hoạt động chuyên môn cần thiết khác theo quy định.

2. Phân bổ phí trọng tài và ai là người chịu phí trọng tài?

Pháp luật cũng quy định nguyên tắc phân bổ phí trọng tài. Theo quy định tại khoản 3 Điều 34 Luật TTTM, bên thua kiện phải chịu phí trọng tài, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác hoặc Hội đồng Trọng tài có quyết định khác phù hợp với kết quả giải quyết tranh chấp và các tình tiết của vụ việc. Điều 36 Quy tắc Tố tụng trọng tài của MAC cũng nhấn mạnh Hội đồng Trọng tài phân bổ phí trọng tài, trừ khi các bên có thỏa thuận khác và Hội đồng Trọng tài có quyền quyết định một bên phải trả toàn bộ hoặc một phần chi phí pháp lý hoặc chi phí hợp lý khác của bên kia.

Trong thực tiễn, khi nộp đơn khởi kiện, thông thường Nguyên đơn là bên tạm ứng phí trọng tài theo thông báo của Trung tâm trọng tài để vụ việc được thụ lý. Tuy nhiên, việc tạm ứng này không đồng nghĩa với việc Nguyên đơn sẽ là bên chịu phí trọng tài cuối cùng. Sau khi giải quyết tranh chấp, Hội đồng Trọng tài sẽ căn cứ vào kết quả giải quyết vụ việc, mức độ chấp nhận yêu cầu của các bên và các tình tiết liên quan để quyết định việc phân bổ phí trọng tài.

Ngoài ra, Điều 61 Luật Trọng tài thương mại năm 2010 quy định phán quyết trọng tài phải có nội dung về phân bổ chi phí trọng tài và các chi phí khác có liên quan, tạo cơ sở pháp lý để các bên thực hiện nghĩa vụ theo phán quyết.

Vấn đề đặt ra: Phí trọng tài có thực sự cao hơn án phí tại Tòa án?

Đây là một trong những vấn đề được doanh nghiệp quan tâm nhiều nhất khi cân nhắc lựa chọn phương thức giải quyết tranh chấp.

Trên thực tế, đối với một số vụ việc, đặc biệt là tranh chấp có giá trị lớn, phí trọng tài có thể cao hơn án phí tại Tòa án. Tuy nhiên, việc chỉ so sánh mức phí phải nộp mà không đánh giá các lợi ích đi kèm là cách tiếp cận chưa toàn diện.

So với tố tụng tại Tòa án, trọng tài thương mại có nhiều ưu điểm nổi bật. Đối với doanh nghiệp, thời gian là một trong những yếu tố quan trọng khi lựa chọn phương thức giải quyết tranh chấp. Trên thực tế, tùy thuộc vào tính chất và mức độ phức tạp của vụ việc, nhiều tranh chấp có thể được giải quyết trong khoảng 03 đến 06 tháng kể từ khi Hội đồng Trọng tài được thành lập và tiến hành tố tụng, tùy theo mức độ và tính chất của từng vụ việc. Đây là khoảng thời gian tương đối ngắn so với việc giải quyết tranh chấp qua nhiều cấp xét xử tại Tòa án.

Bên cạnh đó, thủ tục tố tụng trọng tài có tính linh hoạt cao, các bên có thể thỏa thuận về địa điểm, ngôn ngữ, số lượng Trọng tài viên và được lựa chọn Trọng tài viên có chuyên môn phù hợp với tính chất của tranh chấp. Quá trình giải quyết cũng được bảo mật và phán quyết trọng tài có giá trị chung thẩm, không phải trải qua nhiều cấp xét xử.

Từ góc độ kinh doanh, thời gian xử lý tranh chấp càng ngắn thì chi phí cơ hội, chi phí quản lý và những thiệt hại do đình trệ hoạt động sản xuất, kinh doanh càng được giảm thiểu. Vì vậy, trong nhiều trường hợp, lợi ích mà trọng tài thương mại mang lại có thể lớn hơn đáng kể so với phần chênh lệch về chi phí giữa trọng tài và Tòa án.

3. Phí trọng tài tại MCAC được áp dụng như thế nào?

Tại Trung tâm Trọng tài Thương mại Miền Trung (MCAC), phí trọng tài được xác định theo Biểu phí trọng tài và Quy tắc Tố tụng trọng tài của MCAC. Biểu phí được công khai trên website tại https://mcac.vn/bieu-phi-trong-tai, các bên có thể chủ động dự liệu chi phí trước khi lựa chọn trọng tài là phương thức giải quyết tranh chấp.

Theo Biểu phí trọng tài của MCAC, mức phí nêu trên không bao gồm chi phí đi lại, lưu trú và các chi phí có liên quan khác của Trọng tài viên và thư ký phiên họp; chi phí giám định, định giá tài sản, tham vấn ý kiến chuyên gia hoặc các khoản chi phí hỗ trợ khác theo yêu cầu của Hội đồng Trọng tài. Các khoản chi phí này sẽ được xác định và thông báo riêng theo quy định của MCAC và tùy thuộc vào yêu cầu cụ thể của từng vụ việc.

Kết luận

Phí trọng tài là một trong những yếu tố cần được cân nhắc khi lựa chọn phương thức giải quyết tranh chấp, nhưng không nên là yếu tố duy nhất. Bên cạnh chi phí, doanh nghiệp cần đánh giá tổng thể các lợi ích mà trọng tài thương mại mang lại như thời gian giải quyết nhanh, tính linh hoạt, tính bảo mật và hiệu lực chung thẩm của phán quyết.

Việc tìm hiểu trước Biểu phí và Quy tắc Tố tụng của Trung tâm trọng tài sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong việc quản lý rủi ro pháp lý và lựa chọn phương thức giải quyết tranh chấp phù hợp.
 

Bài viết trên đã phân tích chi tiết vấn đề "Phí trọng tài trong tố tụng trọng tài: Những điều doanh nghiệp cần biết". Để biết thêm thông tin chi tiết hoặc cần hỗ trợ pháp lý, vui lòng liên hệ Ban thư ký MCAC:

• Hotline: 0935 925 068 - 0236 365 6799
• Email: contact@mcac.vn
• Xem thêm: Checklist xây dựng điều khoản trọng tài: Những trường hợp thường gặp cần lưu ý