THỦ TỤC TRỌNG TÀI RÚT GỌN VỚI TRỌNG TÀI VIÊN DUY NHẤT: KHI NÀO DOANH NGHIỆP NÊN LỰA CHỌN?

Trong giải quyết tranh chấp bằng trọng tài thương mại, bên cạnh việc lựa chọn tổ chức trọng tài, các bên còn có thể thỏa thuận về số lượng Trọng tài viên và thủ tục tố tụng áp dụng. Trong đó, thủ tục trọng tài rút gọn với Trọng tài viên duy nhất là một phương án có thể được xem xét nhằm đáp ứng yêu cầu giải quyết tranh chấp phù hợp với tính chất và đặc điểm của từng vụ việc.

Việc lựa chọn thủ tục rút gọn và Hội đồng Trọng tài gồm một Trọng tài viên cần được xem xét trên cơ sở thỏa thuận của các bên, quy định pháp luật và quy tắc tố tụng trọng tài có liên quan. Tuy nhiên, không phải trong mọi trường hợp, việc giải quyết tranh chấp bởi Trọng tài viên duy nhất đều đồng nghĩa với việc áp dụng thủ tục rút gọn. Vấn đề đặt ra là thủ tục này được áp dụng theo những điều kiện nào, có những đặc điểm gì và doanh nghiệp cần cân nhắc những yếu tố nào để lựa chọn phương án giải quyết tranh chấp phù hợp?

1. Thủ tục trọng tài rút gọn với Trọng tài viên duy nhất được áp dụng như thế nào?

Theo Điều 39 Luật Trọng tài thương mại năm 2010, Hội đồng Trọng tài có thể gồm một hoặc nhiều Trọng tài viên theo thỏa thuận của các bên. Trường hợp không có thỏa thuận về số lượng Trọng tài viên, Hội đồng Trọng tài gồm ba Trọng tài viên.

Đối với vụ tranh chấp giải quyết tại Trung tâm Trọng tài Thương mại Miền Trung (MCAC), khoản 1 và điểm a khoản 2 Điều 37 Quy tắc Tố tụng trọng tài quy định thủ tục rút gọn được áp dụng khi các bên có thỏa thuận. Khi đó, Hội đồng Trọng tài gồm Trọng tài viên duy nhất, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác. Theo điểm b và điểm c khoản 2 Điều 37, thủ tục này có một số đặc điểm sau:

• Trung tâm hoặc Hội đồng Trọng tài có thể rút ngắn bất kỳ thời hạn nào được quy định trong Quy tắc Tố tụng.
• Hội đồng Trọng tài căn cứ vào tài liệu và chứng cứ hiện có để tiến hành phiên họp giải quyết tranh chấp mà không cần sự có mặt của các bên, trừ khi có sự phản đối của một bên.
• Hội đồng Trọng tài có thể tổ chức phiên họp qua điện thoại, trực tuyến hoặc bằng hình thức thích hợp khác, trừ trường hợp có sự phản đối của một bên.

Theo Điều 11 Quy tắc Tố tụng, các bên có quyền lựa chọn Hội đồng Trọng tài gồm ba Trọng tài viên hoặc một Trọng tài viên. Trường hợp các bên không có thỏa thuận, Hội đồng Trọng tài gồm ba Trọng tài viên sẽ giải quyết tranh chấp. Như vậy, việc lựa chọn một Trọng tài viên không mặc nhiên đồng nghĩa với việc áp dụng thủ tục rút gọn.

2. Lợi ích của thủ tục rút gọn với Trọng tài viên duy nhất

Thứ nhất, góp phần rút ngắn thời gian giải quyết tranh chấp.

Việc giải quyết tranh chấp bởi Trọng tài viên duy nhất có thể đơn giản hóa quá trình thành lập Hội đồng Trọng tài so với trường hợp Hội đồng Trọng tài gồm ba Trọng tài viên. Bên cạnh đó, thủ tục rút gọn có thể cho phép rút ngắn thời hạn tố tụng theo quy tắc áp dụng. Tuy nhiên, thời gian giải quyết thực tế còn phụ thuộc vào tính chất tranh chấp, tài liệu, chứng cứ và diễn biến tố tụng của từng vụ việc.

Thứ hai, tiết kiệm chi phí giải quyết tranh chấp.

Chi phí giải quyết tranh chấp là một trong những yếu tố cần xem xét khi lựa chọn số lượng Trọng tài viên và thủ tục tố tụng. Mức phí cụ thể phụ thuộc vào biểu phí của trung tâm trọng tài có thẩm quyền giải quyết tranh chấp. Tại MCAC, theo Mục I.1.2 Biểu phí trọng tài, trường hợp Đơn khởi kiện, Đơn kiện lại nêu trị giá vụ tranh chấp và vụ tranh chấp được giải quyết bởi Trọng tài viên duy nhất, mức phí trọng tài bằng 70% mức phí áp dụng đối với Hội đồng Trọng tài gồm ba Trọng tài viên có cùng trị giá tranh chấp.

Mức phí bằng 70% nêu trên chỉ áp dụng đối với khoản phí được xác định theo Mục I.1 Biểu phí, không bao gồm toàn bộ chi phí phát sinh trong quá trình giải quyết tranh chấp. Các khoản chi phí quy định tại Mục I.4 Biểu phí, như chi phí đi lại, lưu trú, giám định, định giá và tham vấn chuyên gia, không thuộc phạm vi áp dụng mức giảm này.

3. Khi nào doanh nghiệp nên lựa chọn thủ tục rút gọn?

Thứ nhất, tranh chấp có nội dung tương đối đơn giản.

Đối với các tranh chấp liên quan đến nghĩa vụ thanh toán, công nợ hoặc việc thực hiện một nghĩa vụ cụ thể theo hợp đồng, thủ tục rút gọn có thể được cân nhắc khi phạm vi bất đồng và căn cứ giải quyết tương đối rõ ràng.

Thứ hai, cần cân đối chi phí với giá trị tranh chấp.

Đối với các tranh chấp có giá trị không lớn, chi phí tố tụng có thể chiếm tỷ trọng đáng kể so với giá trị tranh chấp. Do đó, doanh nghiệp cần xem xét mối tương quan giữa mức phí trọng tài và giá trị tranh chấp khi lựa chọn thủ tục giải quyết phù hợp.

Thứ ba, tài liệu và chứng cứ của vụ tranh chấp tương đối đầy đủ, rõ ràng.

Trường hợp hồ sơ tranh chấp có các tài liệu, chứng cứ cơ bản như hợp đồng, hóa đơn, chứng từ thanh toán, biên bản giao nhận và không đòi hỏi hoạt động xác minh, giám định phức tạp, việc giải quyết theo thủ tục rút gọn có thể thuận lợi hơn. Tuy nhiên, đây là yếu tố đánh giá tính phù hợp trong thực tiễn, không phải điều kiện áp dụng độc lập đối với mọi thủ tục rút gọn.

Thứ tư, các bên có nhu cầu giải quyết tranh chấp nhanh chóng để ổn định hoạt động kinh doanh.

Trường hợp tranh chấp ảnh hưởng đến dòng tiền, quan hệ hợp tác hoặc tiến độ thực hiện hợp đồng, các bên có thể cân nhắc lựa chọn thủ tục rút gọn nhằm sớm giải quyết tranh chấp, ổn định hoạt động kinh doanh, trên cơ sở có thỏa thuận áp dụng và phối hợp trong quá trình tố tụng.

4. Những vấn đề doanh nghiệp cần lưu ý khi lựa chọn

Đối với tranh chấp có nhiều bên tham gia, phát sinh từ nhiều hợp đồng hoặc liên quan đến các vấn đề pháp lý, kỹ thuật phức tạp, doanh nghiệp cần đánh giá tính phù hợp của việc giải quyết tranh chấp bởi một Trọng tài viên. Trong những trường hợp này, Hội đồng Trọng tài gồm ba Trọng tài viên có thể phù hợp hơn khi vụ việc đòi hỏi sự xem xét, đánh giá từ nhiều góc độ chuyên môn.

Việc áp dụng thủ tục rút gọn không làm mất đi yêu cầu bảo đảm quyền trình bày ý kiến, cung cấp chứng cứ và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các bên. Đối với tố tụng tại MCAC, điểm c khoản 2 Điều 37 Quy tắc Tố tụng cho phép một bên phản đối việc tiến hành phiên họp không có sự hiện diện của các bên hoặc việc tổ chức phiên họp qua điện thoại, trực tuyến và các hình thức thích hợp khác.

Do điều kiện và phạm vi áp dụng thủ tục rút gọn phụ thuộc vào thỏa thuận của các bên và quy tắc tố tụng có liên quan, doanh nghiệp cần xác định rõ thủ tục lựa chọn trong điều khoản trọng tài của hợp đồng hoặc bằng thỏa thuận riêng khi tranh chấp phát sinh.

Bài viết trên đã phân tích chi tiết vấn đề "THỦ TỤC TRỌNG TÀI RÚT GỌN VỚI TRỌNG TÀI VIÊN DUY NHẤT: KHI NÀO DOANH NGHIỆP NÊN LỰA CHỌN?". Để biết thêm thông tin chi tiết hoặc cần hỗ trợ pháp lý, vui lòng liên hệ Ban thư ký MCAC:

• Hotline: 0935 925 068 - 0236 365 6799
• Email: contact@mcac.vn
• Xem thêm: HỢP ĐỒNG ƯU TIÊN BẢN TIẾNG ANH: TỐ TỤNG TRỌNG TÀI CÓ BẮT BUỘC TIẾN HÀNH BẰNG TIẾNG ANH KHÔNG?