VỤ TRANH CHẤP CÓ THỂ ĐƯỢC GIẢI QUYẾT MÀ KHÔNG CẦN SỰ CÓ MẶT CỦA CÁC BÊN TẠI PHIÊN HỌP TRỌNG TÀI KHÔNG?

Nhiều doanh nghiệp cho rằng sau khi nộp Đơn khởi kiện, các bên bắt buộc phải tham dự phiên họp để trực tiếp trình bày, tranh luận trước Hội đồng Trọng tài (HĐTT). Tuy nhiên, trong một số trường hợp, tranh chấp có thể được xem xét và giải quyết chủ yếu trên cơ sở hồ sơ, tài liệu, chứng cứ, mà không cần sự có mặt của các bên.

1. Giải quyết vụ tranh chấp trọng tài không cần sự có mặt của các bên

Khoản 3 Điều 56 Luật Trọng tài thương mại năm 2010 quy định: “Theo yêu cầu của các bên, Hội đồng trọng tài có thể căn cứ vào hồ sơ để tiến hành phiên họp giải quyết tranh chấp mà không cần sự có mặt của các bên.” Quy định tương ứng được ghi nhận tại khoản 3 Điều 27 Quy tắc Tố tụng trọng tài MCAC.

Như vậy, HĐTT có thể tiến hành phiên họp giải quyết tranh chấp trên cơ sở hồ sơ, tài liệu, chứng cứ đã được các bên cung cấp mà không cần các bên trực tiếp hoặc trực tuyến trình bày, tranh luận, với điều kiện có yêu cầu của các bên. Đây là cơ chế được pháp luật trọng tài thừa nhận nhằm tạo sự linh hoạt cho quá trình giải quyết tranh chấp.

2. Cần phân biệt với trường hợp chỉ một bên không muốn tham gia phiên họp

Việc giải quyết tranh chấp trên hồ sơ theo khoản 3 Điều 56 Luật Trọng tài thương mại 2010 chỉ được thực hiện khi có yêu cầu chung của cả Nguyên đơn và Bị đơn. Trường hợp này cần được phân biệt với việc một bên đơn phương yêu cầu được vắng mặt hoặc tự ý không tham dự phiên họp.

Theo khoản 4 Điều 27 Quy tắc Tố tụng MCAC, HĐTT có thể tiến hành phiên họp giải quyết vụ tranh chấp kể cả khi có một bên yêu cầu được vắng mặt; trong trường hợp này, bên còn lại vẫn có quyền tham dự và trình bày ý kiến của mình. Đây là cơ chế hoàn toàn khác với việc cả hai bên cùng yêu cầu HĐTT giải quyết tranh chấp trên cơ sở hồ sơ.

3. Hậu quả khi một bên tự ý vắng mặt

Việc một bên không tham dự phiên họp không đồng nghĩa với việc tố tụng trọng tài đương nhiên bị đình chỉ. Theo Điều 56 Luật Trọng tài thương mại 2010 và Điều 27 Quy tắc Tố tụng MCAC:

• Đối với Nguyên đơn: nếu đã được triệu tập hợp lệ mà vắng mặt không có lý do chính đáng, hoặc rời phiên họp mà không được HĐTT chấp thuận, thì bị coi là đã rút Đơn khởi kiện. Trong trường hợp này, HĐTT chỉ tiếp tục giải quyết vụ tranh chấp khi Bị đơn có yêu cầu hoặc có Đơn kiện lại.
• Đối với Bị đơn: nếu đã được triệu tập hợp lệ mà vắng mặt không có lý do chính đáng, hoặc rời phiên họp mà không được HĐTT chấp thuận, thì HĐTT vẫn tiếp tục giải quyết vụ tranh chấp căn cứ vào tài liệu, chứng cứ hiện có.

Như vậy, Bị đơn không thể ngăn cản quá trình giải quyết tranh chấp chỉ bằng việc không tham gia tố tụng. Đây là một trong những cơ chế nhằm hạn chế tình trạng một bên cố tình kéo dài quá trình giải quyết tranh chấp.

4. Khi nào phương án giải quyết trên hồ sơ có thể phù hợp?

Phương thức này có thể được cân nhắc khi:

• Các tình tiết của vụ tranh chấp đã được thể hiện tương đối đầy đủ trong hồ sơ;
• Chứng cứ chủ yếu là tài liệu, văn bản, không có nhiều vấn đề cần đối chất;
• Các bên đã có đầy đủ cơ hội trình bày yêu cầu, ý kiến và cung cấp chứng cứ;
• Không cần thiết phải trực tiếp hỏi người làm chứng, chuyên gia hoặc làm rõ những tình tiết phức tạp tại phiên họp;
• Các bên ưu tiên việc giải quyết nhanh chóng và hạn chế chi phí phát sinh.

Ngược lại, đối với những tranh chấp có nhiều tình tiết cần làm rõ, có lời khai mâu thuẫn, cần hỏi người làm chứng, chuyên gia, hoặc cần các bên trực tiếp giải trình về chứng cứ, thì việc tổ chức phiên họp có sự tham gia của các bên vẫn là cần thiết để HĐTT có đầy đủ cơ sở xem xét vụ việc.

5. Doanh nghiệp cần lưu ý gì?

Việc không tham dự phiên họp theo một cơ chế tố tụng được pháp luật cho phép hoàn toàn khác với việc một bên bỏ mặc quá trình tố tụng trọng tài. Dù không trực tiếp tham dự phiên họp, các bên vẫn cần chủ động thực hiện đầy đủ các quyền và nghĩa vụ tố tụng, đặc biệt là:

• Nộp đầy đủ Đơn khởi kiện, Bản tự bảo vệ, Đơn kiện lại và các văn bản tố tụng khác trong thời hạn được yêu cầu;
• Cung cấp đầy đủ tài liệu, chứng cứ chứng minh cho yêu cầu hoặc ý kiến của mình;
• Theo dõi các thông báo và yêu cầu của Trung tâm, Hội đồng Trọng tài;
• Kịp thời có ý kiến đối với tài liệu, chứng cứ do bên kia cung cấp;
• Thể hiện rõ bằng văn bản nếu có yêu cầu giải quyết vụ tranh chấp trên cơ sở hồ sơ mà không cần sự có mặt của các bên.

Kết luận

Tranh chấp tại trọng tài có thể được xem xét và giải quyết trên cơ sở hồ sơ, tài liệu, chứng cứ mà không cần sự có mặt của các bên tại phiên họp, nếu đáp ứng các điều kiện theo Luật Trọng tài thương mại và Quy tắc Tố tụng áp dụng. Cơ chế này thể hiện tính linh hoạt của phương thức trọng tài thương mại, tạo điều kiện cho các bên lựa chọn cách thức giải quyết phù hợp với đặc điểm của từng tranh chấp, đồng thời góp phần tiết kiệm thời gian và chi phí tố tụng.

Tuy nhiên, doanh nghiệp cần phân biệt rõ giữa việc giải quyết tranh chấp trên hồ sơ theo yêu cầu chung của các bên với việc một bên tự ý vắng mặt hoặc không tham gia tố tụng, bởi hậu quả pháp lý của hai trường hợp này hoàn toàn khác nhau. Đối với tranh chấp được giải quyết tại Trung tâm Trọng tài Thương mại Miền Trung (MCAC), các bên có thể thỏa thuận và lựa chọn cơ chế tố tụng phù hợp theo Luật Trọng tài thương mại năm 2010 và Quy tắc Tố tụng trọng tài của MCAC.

 

Bài viết trên đã phân tích chi tiết vấn đề "VỤ TRANH CHẤP CÓ THỂ ĐƯỢC GIẢI QUYẾT MÀ KHÔNG CẦN SỰ CÓ MẶT CỦA CÁC BÊN TẠI PHIÊN HỌP TRỌNG TÀI KHÔNG?". Để biết thêm thông tin chi tiết hoặc cần hỗ trợ pháp lý, vui lòng liên hệ Ban thư ký MCAC:

• Hotline: 0935 925 068 - 0236 365 6799
• Email: contact@mcac.vn
• Xem thêm: NHỮNG TÀI LIỆU NÀO CẦN GỬI KÈM ĐƠN KHỞI KIỆN TẠI TRUNG TÂM TRỌNG TÀI THƯƠNG MẠI?